Er rangt ad borða hunda?

Þorsteinn:

Góðir lesendur, hundaát er mér mikið kappsmál þessa dagana. Ég er nú staddur í öðrum heimshluta í borginni Seoul þar sem hundaát hefur verið stundað í margar aldrir. Síðan ég viðraði þær fyriráætlanir mínar að leggja mér hundakjöt til munns hef ég fengið mörg mismunandi viðbrögð. Vinir og kunningjar heima á Íslandi hafa, eins og gengur, mismunandi skoðanir á þessu. Mörgum kemur saman um að þetta sé ekki það girnilegasta sem þeir gætu hugsað sér. Aðrir eru svo þeirrar skoðunar að ég sé hreinlega villimaður bara fyrir það eitt að láta mér detta annan eins viðbjóð í hug og svo eru enn aðrir sem eru hlynntir því að ég prufi þetta allavega og sjái hvort þetta smakkast vel eða illa.

En er þetta endilega eins slæmt og margir vilja meina? Hvað er það virkilega sem gerir það að verkum að hundaát er svona fyrirlitið heima á Íslandi? Ég vil meina að þetta sé gott dæmi um það þegar tilfinningarökin verða skynseminni yfirsterkari. Umtalið um hundaát er nefnilega hálfgjört taboo sem má ekki tala um vegna þess að viðmælandi eða einhver nákominn viðmælenda hefur sterkar tilfinningar til ákveðins hunds eða hunda almennt.

En það er einmitt það sem við megum ekki hengja okkur á. Tilfinningarök skipta auðvitað máli í vissum tilfellum, en þau eiga ekki að skipta máli varðandi það sem aðrir gera og kemur öðrum ekki persónulega við. Þegar ég tala nefnilega fyrir hundaáti er ég ekki að meina að ég vilji stökkva til, drepa, hamfletja og steikja púddelhundinn hennar Gunnu sem býr á móti mér eða gamla Trygg sem hefur þjónað frænda mínum í 12 ár í smölun. Ég tala fyrir hundaáti þar sem sér til ræktaðir hundar eru matreiddir og að það séu ekki fordómar fyrir því.

Þess lags hundaát er nefnilega ekkert annað en eldi á dýrum til átu, svipað rækt á nautgripum eða kindum. Skildi fólk almennt ganga fram gangvart þeim sem slíkt kjöt leggja sér til munns og gagnrýna það sem villmenn, stuðningsmenn dráps á saklausum dýrum eða siðleysingja? Það tel ég ólíklegt, þó auðvitað finnist dæmi um slíka hegðun, t.d. hjá þeim sem berjast gegn dýraáti almennt. En fyrir okkur hin sem finnst ekkert eðlilegara en að fá okkur hamborgahrygg á jólunum eða pulsu með öllu á Bæjarins bestu, þá er hundaát alveg eins í eðli sínu og allt annað dýraát. Við erum að borða þetta kjöt vegna þess að það er matur.

Páll:

Góðir lesendur,
Á ferðalögum okkar Þorsteins um Suður-Kóreu hef ég kynnst hanns innri manni. Þorsteinn er eins og sólin, hún gefur okkur líf, hlýju og fegurð; ef horft er of lengi á sólina verður fegurð þó aðeins minning og ef farið er of nærri henni verður hlýjan slík að líf þrífst ekki. Vægðarleysi, lítilsvirðing fyrir þeim sem minna mega sín og hundahatur eru orð sem eiga vel við i þessu samhengi.

Þorsteinn hefur verið heltekinn af umræddu málefni síðan flugvéladekkin snertu mengað yfirborð Incheon flugvallarins, hér i höfuðborg hundaatsins. Sama kvöld fórum við a Kóreskan bar og lentum á spjalli vid nokkra Kóreubúa a okkar aldri. Þarna sá ég i fyrsta skipti þetta augnaráð sem ég þekki svo vel í dag, þetta leitandi, villimannslega augnarrað, uppfullt af þrá og vægðarleysi.
,,Do you guys know where I can find some dog meat around here“ sagði hann, eins og ekkert væri eðlilegra.

Kóreubúarnir settu upp stór augu og litu forviða á hvorn annann. Einn þeirra gaf frá sér taugaveiklaðan hlátur og útskýrði fyrir okkur að þad væri nú ekki algengt ad Kóreubúar borði hundakjöt lengur. Kóreubúar voru þá, eftir alltsaman, ekki jafn ósiðmenntaðir og illkvitnir og ég hafði haldið.

Í kjölfar þessarar uppljóstrunar bar ég upp spurningu sem mér var mjög annt um að fá svar við:
,,But Steini, would you eat my dog?“. Þorsteinn svaraði neitandi og bar því fyrir sig að hann vildi nú ekki særa vin sinn.

,,Well, would you like to get a picture of the dog you’re about to eat with it’s previous owner before you eat the dog? Perhaps, you’d like to get the dogs’ collar as a souvenir too?“ Aftur svaraði hann neitandi og sagðist ekki vilja borða neitt nema sérræktaða átuhunda.

Nú bið ég þig kæri lesandi að vega og meta þessa fullyrðingu Þorsteins.
Eru óhamingjusamir hundar sem lokaðir hafa verið inni í litlum búrum allt sitt líf hæfari til átu en hundar sem elskadir hafa verið og jafnvel virtir sem órjúfanlegur hluti mennskra fjölskyldna hæfari til átu en aðrir hundar?

Þetta minnir mig á frægt dæmi úr sálfræðinni, söguna af Genie. Genie var stelpa sem lokuð hafði verið inni í því sem hægt væri að líkja við búr frá barnæsku. Hún hafði ekki kynnst samskiptum við mannfólk, nema að litlu leyti, og kunni því ekkert tungumál. Hún hagaði sér eins og villidýr, með yfirborðskenndar tilfinningar, æðisköst, og hún fróaði sér í sífellu. Þótt að Genie hafi aðeins verið 13 ára gömul þegar hún fannst, nádi aldrei að kenna henni tungumál eða þá siði sem tíðkast í samfélögum manna.

Nú spyr ég þig, Þorsteinn, og ykkur, kæru lesendur; Er í lagi að borda Genie?
Svarið er nei, það er ekki í lagi að borða Genie. Hún hafði tilfinningar, frumstæða rökhugsun, og persónuleika. Hún var elskud af þeim sem önnudust hana. Sama gildir um hunda, þeir hafa persónuleika, dýpri tilfinningar en flestar skepnur og margir þeirra eru jafnvel færir um rökhugsun, þótt frumstæð sé. Hundar eru bestu vinir mannsins og menn borða ekki vini sina.

Þorsteinn:

Góðir lesendur.
Enn og aftur gerist það að Páll Ingi Kvaran missir sig í dramatískum skrifum sem öll bera þess merki að vera upprunin í morfíshugsandi huga hans. Ef það er ekki “vægðarleysi”, “lítilsvirðing” og ljóðrænar lýsingar þar sem hann líkir mér við sólina, þá er hann slarfandi í tilfinningavellu með sálfræðisögur sem eiga ekkert skylt við umræðuefnið sem rætt er um. Já, eða þá að öllum hundum er líkt við gæf gæludýr sem aldrei myndu gera neitt af sér.

Ein af aðal röksemdarfærslum Palla í svarinu hans er að ég vilji bara sérræktaða hunda og að þeir séu alveg eins og gæluhundar einstaklinga. Það sem Palli aftur á móti horfir framhjá hérna er að þeir sem rækta hunda gera það til að selja þá til átu, en þeir sem aftur á móti eiga hunda sem gæludýr gera það (oftast) vegna tilfinninga. Ég hef ekki hugsað mér að fara að taka gæluhunda af eigendum þeirra til að svala löngun minni í hundakjöt. Það væri orðið algjörlega siðlaust, enda væri ég þá að fara mjög illa með tilfinningar annara. Í flestum tilfellum væri þetta heimspekilega rangt. Samkvæmt Kant væri ég að gera reglu um að allir ættu að fara illa með tilfinningar annara og það væri ekki nema ef skammtímanautn mín í hundakjöt væri yfirsterkari tilfinningum eigendans til hundsins sem Mill myndi samþykkja átið. Auk þess tel ég að ræktað hundakjöt sé mun betra vegna þess að þá veistu að þetta er kjöt sem hefur frá upphafi verið ætlað til manneldis.

Páll talar einnig um thad thegar við hittum nokkra Kóreubúa og fórum að spjalla við þá þegar hundaát kom til tals. Hann gleymir aftur á móti að minnast á það að sá sem ég talaði við um þetta málefni sagði mér að þótt honum væri persónulega ekki vel við hugmyndina um hundakjöt, þá væru foreldrar hans sólgnir í þetta kjöt og þetta hefði verið það kjöt sem var í hvað mestum mætum á árum áður.

Palli reynir svo að koma hugmyndum um kúguð og ófrjáls dýr í hugarheim lesenda. Það er kanski best að átta sig á því að þetta á við næstum allt kjöt sem við borðum. Hvort sem við erum að tala um kjúkling, eldislax, nautgripi, kindur eða svín – eða kindurnar fá að vera úti eins og 3 mánuði á ári. Elskaður hundur eða óelskaður hundur. Það skiptir svo sem ekki öllu máli uppá gæði kjötsins, en það skiptir máli uppá að særa ekki tilfinningar eigandans.

Þegar Palli fer svo að tala um sálfræðidæmið með henni Genie fallast mér eiginlega hendur. Hvað honum gengur til með að blanda mannáti við hundaát er mér algjörlega óskiljanlegt. Samkvæmt flokkunarkerfi Carolus Linnaeus þá er hundur jafn langt frá manninum í skyldleika og t.d. kýr, kindur, hestar eða réttara sagt öll spendýr önnur en apar. Þetta er jafn fáránlegt og ef ég færi að segja að ég styddi át á þeim sem ættu við alvarlega geðsjúkdóma að etja.

Í lokin tekur Palli sig svo til og fullyrðir að hundurinn sé besti vinur mannsins og að maðurinn éti ekki bestu vini sína. Í fyrsta lagi er þetta ekki svo. Þótt mörgum þyki vænt um hunda, þá er öðrum illa við þá eða alveg sama. Á að banna þessu fólki að borða hundakjöt vegna þess að hluta fólks finnst að það ætti ekki að borða hundakjöt? Það eru líka sumir á móti neyslu kjöts yfir höfuð, eigum við ekki bara að fara að þeirra fordæmi og sleppa því að borða kjöt? Eða lendum við þá í smá klemmu af því að það eru sumir sem eru á móti grænmeti og ávöxtum? Leyfum bara fólki að velja hvað það borðar án þess að vera með sleggjudóma gagnvart því. Ætla annars Íslendingar að gefa upp át á súrmat og sviðakjömmum afþví að mörgum útlendingum finnst það fremur ógirnilegt?
 

Páll:

Góðir lesendur.
Þorsteinn vill borða ljóðaunnendur, hefur sjálfur aldrei átt hund og virðist eiga erfitt með að sjá muninn a hundum og rottum, sem foreldrar hans gáfu honum þegar hann hafði beðið um hund.

Til þess að geta skilið af hverju hundaát er rangt þarf að þekkja eðli hunda.
Hundar eru miklar félagsverur og líður þar af leiðandi hræðilega ef þeir eru skildir einir eftir. Hundar mynda sterk tilfinningatengsl við hvorn annann og önnur dýr, eins og til að mynda menn. Hundar geta lært að skilja tungumal manna, og skilja sumir þeirra yfir 150 orð og orðasambönd.

Hundurinn minn heitir Lappi og hann er hræddur við flugelda.
Á áramótunum kemur hann alltaf til mín og grefur höfuðið á sér á milli lappana á mér til þess að biðja mig um hjálp. Þá hef ég stundum tekid til þess bragðs að tala rólega við hann, jafnvel lesa fyrir hann bók, eða ljóð. Honum líkar illa við byssur, líka dótabyssur, og reynir jafnvel að hugga mig þegar hann sér að mér lídur illa. Þetta, góðir lesendur er eðli hunda.

Þorsteinn vill hins vegar bæla þetta eðli, hann vill loka hunda inni í búrum, þar sem their eru einmanna frá fæðingu og ganga jafnvel af göflunum. Hann vill taka einn hund í einu fra vinum sínum í hinum búrunum, myrða viðkomandi hund, og éta hann svo. Ef hundurinn sem Þorsteinn japlar nú á með bestu lyst hefði bara eignast góda fjölskyldu, eda fengid ad ganga frjáls um náttúruna. Þá hefði hann öðlast persónuleika, tilfinningar, jafnvel hamingju. Þessi hundur hefði geta orðið eins og Lappi minn.

Sömu sögu er hægt að segja um Genie, og það er ástæðan fyrir því að saga hennar er svo nátengd þessari umræðu; ef að drykkfelldur faðir hennar hefði ekki lokað hana inn í búri þar til hann framdi sjálfsmorð, hefði Genie haft tækifæri til þess að öðlast þessi sömu einkenni. Þessi einkenni sem gera okkur að félagsverum og gera lífið þess virði að lifa því.

Hundar eru einfaldega ekki eins og rollur, kjúklingar, beljur eða rottur, þetta vitum vid öll. Tökum öll höndum saman og biðjum Þorstein eins innilega og við getum um ad kvelja ekki greind dýr. Biðjum hann um ad kvelja ekki dýr sem gefa líf sín til þess að geta hjálpað okkur að finna eiturlyf og sprengur. Biðjum hann um ad borða ekki dýr sem gera líf blindra bærileg.
Biðjum hann, kæru lesendur, um að borða ekki Lappa minn.
Hver veit nema ykkar Lappi verði næsta fórnalamb, liggjandi á blóðugum disknum hans.

Þorsteinn Ásgrímsson og Páll Ingi Kvaran

Grein þessi birtist í skólablaði nemendafélagsins á Bifröst, Hraunormi, sem kom út 20. feb 2008